یک فرد معتقد باید قبل از سفر با اهداف و مقاصد آن با خبر باشد و خود را مجهز به آداب پسندیده در این خصوص بنماید چون هر فرد مسلمان نماینده ی فرهنگ و مکتبی است که به آن اعتقاد دارد .او با اعمال و رفتار اخلاقی و باورهای اعتقادی و فرهنگی ، خود را به نمایش میگذارد .

نقش اخلاق در ارتباطات:

انسان مجموعه ای از صفات زشت و زیباست .صفات انسان بر دو گونه تقسیم میشود :

  1. صفات دانی که به آن رذیلت میگویند . مانند حسادت ، عیبجویی و امثال آن
  2. صافت عالی که به آن فضیلت میگویند . مانند صداقت ، امانتداری و امثال آن

انسان از هردو صفت برخوردار است و بر همین اساس یک انسان معتقد همواره سعی دارد تا صفات دانی را از خود دور سازد و به صفات عالی روی آورد تا به کمال برسد.

بر اساس تعاریف موجود اخلاق هم تعریف لغوی دارد و هم تعریف اصطلاحی که عبارتند از :

  • معنی لغوی اخلاق :

از نظر لغوی هم از ریشه ی خَلق است و هم از ریشه ی خُلق . خَلق به صفت ظاهری و خُلق به صفت باطنی گفته میشود . هر گاه صفتی در انسان به گونه ای پایدار شود که به صورت ملکه ای درآید به مجموعه ی این صفات اخلاق گویند.

تعریف ملکه : هر گاه صفتی در انسان چنان پایدار شود که بدون تامل کاری را در آن جهت انجام دهد ، ملکه گویند .

  • تعریف اصطلاحی اخلاق :

از نظر اصطلاحی به دو معنا بکار میرود :

الف) هرگاه صفتی پایدار یا ناپایدار و زشت یا زیبا که از انسان صادر میشود به آن اخلاق می گویند . مطابق این تعریف اگر فرد خسیسی حتی برای یکبار چیزی به کسی بخشش کند عمل اورا اخلاقی گویند با اینکه این تعریف با تعریف لغوی در تضاد است .

ب) گاهی واژه ی اخلاق صرفا برای عمل نیک بکار میرود مثلا صداقت عمل اخلاقی و دروغ عملی غیر اخلاقی نامیده میشود . لذا اخلاق نقش بسیار ارزنده ای در ارتباطات دارد چون انسان در سفر شخصیت ظاهری و باطنی خویش را ظاهر میسازد و سعی میکند همواره خود را به زیور اخلاقی مزین کند.

اهمیت اخلاق در زندگی انسان :

زمانی که به فلسفه ی بعثت انبیاء می نگریم مشاهده میکنیم که یکی از اهداف بلند انبیاء دعوت مردم به کسب فضائل اخلاقی و دور کردن آنان از رذائل اخلاقی است .پیامبر در حدیث معروفی هدف از بعثت خویش را چنان تعریف میکند : " إنّی بُعِثتُ لأتَمِمَ مَکارِمَ الأخلاق"همانا من مبعوث گردیدم تا اخلاق را به بزرگواری برسانم.

انواع رفتارهای اخلاقی :

رفتارهای انسان متنوعند که عبارتند از :

رفتارهای ارادی : که عقل در بروز آن دخالت دارد و با اختیار انتخاب میکند مانند انتخاب شهر یا کشور برای سفر.

رفتارهای غریزی : چنین رفتارهایی مشترک است با حیوان مانند نفس کشیدن ، خوابیدن.

رفتارهای عادتی : این نوع رفتارها بدون اراده انجام میشود و در اثر تکرار است مانند تیک زدن عصبی ، تکیه کلامهای تکراری.

رفتارهای انعکاسی : این نوع رفتارها بدون اراده انجام میشود مانند تنگ شدن مردمک چشم در برابر نور.

رفتارهای فطری : انسان بر اساس نیازهای ذاتی خواهان چنین رفتاری است مانند میل به صداقت و میل به خداجویی.

رفتارهای عاطفی : مجموعه ی این رفتارها انجامش به عامل یا محرک خارجی نیاز دارد مانند رفتارهای محبت آمیز و یا ابراز خشم و تنفر.

رفتارهای اخلاقی ، رفتارهایی است که انسان بر اساس فطرت بدون چشم داشت برای خدمت به نوع بشر انجام میدهد مانند نیکی به دیگران یا فداکاری و یا به واسطه ی اختیاری که دارد در جهت خلاف آن گام بر میدارد مانند دزدی و کلاهبرداری که برخی از اینها رفتارهای اخلاقی است و برخی در اثر جهل و غفلت در جهت منفی لذا اساسا جنبه ی مثبت رفتار اخلاقی با فطرت پاک آدمی هماهنگ میباشد و برخواسته از روح خدایی است که از آن به فضائل اخلاقی یاد میشود .

فضائل اخلاقی موجب قرب به پروردگار است و انسان را به کمال میرساند . این رفتارها عینی و قابل مشاهده است و از ایمان سر چشمه میگیرد .

گاهی سوال میشود که آیا فضائل اخلاقی در غیر مسلمانان در آخرت پاداش دارد ؟ پاسخ اینکه نتیجه ی اعمال نیک اشخاص موجب کاهش و برداشتن عذاب آخرت میشود در حقیقت اعمال نیک افراد غیر مسلمان سبب رسیدن به مرز سعادت میشود نه گذر از آن و برای گذر از آن تنها ایمان به یگانگی خداوند و اعتقاد به اصول دین است که انسان را به سعادت والای انسانی میرساند .